Blog / Cao Huy Huân
Viết Từ Ba Lan…
Trụ sở đài truyền hình Ba Lan tại thủ đô Warsaw, ngày 17/5/2015.
Tin liên hệ
Nhiều ‘công dân ASEAN’ đang mơ ngủ
Có nhiều bạn thanh niên phấn khởi và tự hào vô kể, nhưng cũng không ít người khác đờ đẫn như những kẻ ngủ mơ không hơn không kémÐường dẫn
07.01.2016
Tôi đến Ba Lan vào một ngày mùa đông tháng mười hai. Sân bay Chopin lặng lẽ chào đón tôi đến thủ đô Warsaw. Đó là điểm khác biệt đầu tiên tôi nhận thấy giữa Warsaw và những thủ đô hoa lệ khác của châu Âu như Luân Đôn hay Amsterdam. Không ồn ào hay vội vã, Warsaw im lìm giữa làn sương mù dày đặt trong một mùa đông vĩnh cữu. Ba Lan trong trí tưởng tượng của tôi là một nước Xã hội chủ nghĩa Đông Âu đặc trưng của những năm 90 qua lời kể của những bác lớn tuổi từng được nhà nước cử đi học thời còn Liên Xô, là một xã hội bao cấp của những tem phiếu hay tàu điện cũ kĩ do Liên Xô tài trợ. Ngoài cái không khí lạnh buốt đặc trưng của Đông Âu đó, thủ đô Warsaw ngày nay đã hoàn toàn thay đổi.
Warsaw ngày nay là một thành phố hiện đại của gần hai triệu dân, ngoài người gốc Ba Lan thì thành phố này còn là quê hương của người Do Thái, người Trung Đông, người Hoa, người Việt. Cộng đồng người nhập cư chiếm một phần không nhỏ dân số của thành phố này, tạo nên sự đa dạng cho Warsaw. Những người nhập cư sống hoà nhập với người dân bản xứ từ bao thế hệ nay. Họ đã và đang chung tay xây dựng nên một đất nước Ba Lan ngày càng phồn vinh.
Ba Lan có một hệ thống phương tiện chuyên chở công cộng đa dạng và tiện nghi. Xe buýt, tàu điện ngầm, xe lửa cao tốc là những phương tiện công cộng hiện đại vào bậc nhất Châu Âu. Ba Lan phát triển như vũ bão từ sau khi Liên Xô tan rã và chế độ Cộng sản sụp đổ ở Đông Âu, đặc biệt là sau khi đất nước này gia nhập Liên Minh Châu Âu. Ba Lan ngày càng nâng cao vị thế chính trị của mình trong cộng đồng quốc tế. Người dân Warsaw văn minh, lịch sự. Cả thành phố không thấy một mảnh rác. Cây xanh phủ đầy các con đường. Về đêm, thủ đô Warsaw rực rỡ với những chùm đèn trang trí Giáng Sinh khắp mọi nẻo đường từ trung tâm thành phố cho đến các đại lộ cao tốc.
Thế nhưng, dấu vết của một thời chủ nghĩa xã hội vẫn ẩn hiện đâu đó đan xen với sự nhộn nhịp năng động của Warsaw, mà nếu như không để ý kỹ, du khách như tôi không dễ gì phát hiện. Một vài nhà hàng thiết kế và phục vụ theo kiểu căn tin xếp hàng chờ mua đồ, hay các tiệm bách hoá, vốn đặc trưng mô hình bao cấp xã hội chủ nghĩa vẫn còn hoạt động ở đây. Phần lớn là người già và những người thu nhập thấp vẫn đến dùng bữa ở những nhà hàng thế này. Ngoài ra, nằm ngay giữa trung tâm Warsaw sầm uất là Cung Văn hoá (the Palace of Culture), công trình kiến trúc đặc trưng Liên Xô cũ. Cung Văn hoá này là quà tặng của Liên Xô cho Ba Lan vào những năm 1950 và đã trở thành điểm kiến trúc nổi bậc nhất của Warsaw những năm về sau. Sau khi chế độ xã hội chủ nghĩa tan rã ở Đông Âu, người dân thành phố đã nhiều lần kiến nghị chính quyền phá huỷ toà nhà này vì nó gợi lại ký ức về những năm tháng xã hội chủ nghĩa Ba Lan và đặc biệt là sự kiểm soát và đàn áp từ Liên Xô.
Nói thêm về chủ đề này, cậu bạn người Ba Lan của tôi chia sẻ rằng cái ác cảm dành cho Liên Xô và chế độ Cộng sản vẫn còn rất rõ rệt trong mỗi người dân Ba Lan. Cái ký ức đó truyền đến thế hệ của cậu qua lời kể của ông bà, cha mẹ, những người sống trong giai đoạn đó. Ký ức về cuộc sống dưới chính quyền Cộng sản và sự can thiệp của Liên Xô đã vĩnh viễn trở thành bài học quý báu của người dân Ba Lan về tự do, dân chủ. Cũng như hình ảnh một Trung Quốc hung hăng bá quyền đối với láng giềng Việt Nam, Nga đã và vẫn đang là sự đe doạ tiềm tàng trong cái nhìn của mổi người dân Ba Lan. “Ai ai cũng nghi kỵ mỗi khi nhắc đến Liên Xô và chủ nghĩa Cộng sản, ai ai cũng bồn chồn khi thấy Nga ngày càng lớn mạnh và lãnh đạo Nga ngày càng độc đoán”, cậu chia sẻ.
Thế nhưng, ký ức đó giờ đây đã phai mờ ít nhiều trong mỗi người Ba Lan tôi bắt gặp trên đường. Cái ranh giới giữa Đông Âu nghèo khó, cũ kỹ và Tây Âu hiện đại tiến bộ đã phai mờ. Thay vào đó là những gương mặt thân thiện, những cuộc trò chuyện cởi mở về công việc, tương lai, hay những chia sẽ về những nơi tôi nên tham quan, những quán bar tôi nên ghé qua. Người dân Ba Lan ngày nay đang hưởng thụ một cuộc sống tiện nghi, tiến bộ do chính sách hội nhập với cộng đồng chung Châu Âu mang lại. Họ nói bằng một thứ tiếng Anh cực chuẩn, có người còn biết hai, ba thứ tiếng khác như Pháp, Bỉ, Nga, hay Tây Ban Nha. Những cuộc trò chuyện cứ thế kéo dài đến vô tận giữa tôi và những người bạn bản xứ giữa một thành phố nhộn nhịp và hiện đại vào những ngày đầu tháng mười hai giá lạnh.
Từ Ba Lan, 10/12/2015
* Blog của Cao Huy Huân là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.
Cao Huy Huân
Sinh trưởng ở Việt Nam và học tập tại Hoa Kỳ. Là một đại diện cho thế hệ sinh ra và lớn lên sau bước ngoặt lịch sử 1975. Luôn theo dõi sao sát những diễn biến xảy ra trong nước và nêu lên cảm nghĩ của một thế hệ hậu bối thông qua blog dưới một lăng kính trong vắt và đa chiều.
Ý kiến
bởi: Nguyen Seattle từ: Highpoint
10.01.2016 08:46
Giống như tác giả VN rồi đây sẽ giống như BaLan !
BaLan theo tôi giống như Cuba, một dân tộc có niềm tin nơi một tôn giáo lớn, Thiên Chúa Giáo, họ đã có được Đức Giáo Hoàng Jean Paul II . Nguyên cái lương tâm Công Giáo đã được ăn rễ sâu kèm với sự đạo hạnh ấy, cs rất khó tuyên truyền và lươn lẹo được với họ. Chính vì thế cơ hội chuyển đổi đến, họ rất dễ dàng !
Kể cả Liên Xô, tinh thần đạo Chính Thống đã có nơi toàn dân, nên cs muôn đời không thể nào bám rễ sâu được !
Sở dĩ cs tồn tại là do bạo lực mà thôi !
Khi bàn tay bạo lực bị khóa còng lại thì cs sụp đổ !
Putin ngày nay dù muốn níu kéo lại thòi huy hoàng cs xưa, cũng không thể !
À mà biết đâu Putin lúc này đang tìm tới niềm tin của dân tộc, may ra hắn sẽ khác, cũng như Fidel Castro em đã khác !
csvn không có được cái lương tâm tốt mà chỉ là thứ rác rưởi luôn xông mùi hôi thối mọi nơi mọi xó ! Sẽ bị tru diệt theo kiểu khác, tàn khỗc khôn lường !
BaLan theo tôi giống như Cuba, một dân tộc có niềm tin nơi một tôn giáo lớn, Thiên Chúa Giáo, họ đã có được Đức Giáo Hoàng Jean Paul II . Nguyên cái lương tâm Công Giáo đã được ăn rễ sâu kèm với sự đạo hạnh ấy, cs rất khó tuyên truyền và lươn lẹo được với họ. Chính vì thế cơ hội chuyển đổi đến, họ rất dễ dàng !
Kể cả Liên Xô, tinh thần đạo Chính Thống đã có nơi toàn dân, nên cs muôn đời không thể nào bám rễ sâu được !
Sở dĩ cs tồn tại là do bạo lực mà thôi !
Khi bàn tay bạo lực bị khóa còng lại thì cs sụp đổ !
Putin ngày nay dù muốn níu kéo lại thòi huy hoàng cs xưa, cũng không thể !
À mà biết đâu Putin lúc này đang tìm tới niềm tin của dân tộc, may ra hắn sẽ khác, cũng như Fidel Castro em đã khác !
csvn không có được cái lương tâm tốt mà chỉ là thứ rác rưởi luôn xông mùi hôi thối mọi nơi mọi xó ! Sẽ bị tru diệt theo kiểu khác, tàn khỗc khôn lường !
bởi: KHAI SÁNG
09.01.2016 21:01
Tự do đảng phái là quyền thiêng liêng của con người. Đa đảng sẽ giúp đất nước phát triển. Tại sao người ta lại ngày đêm xuyên tạc và bội nhọ đa đảng?
bởi: Phi Hằng Tạ
08.01.2016 22:52
Ba Lan cũng là một tấm gương rất đáng để phong trào dân chủ của Việt Nam noi theo. Trong việc đấu tranh để chuyển từ chế độ độc tài của ĐCS sang chế độ dân chủ.
bởi: Không ghi tên
08.01.2016 05:25
Các nước Đông Âu trong đó có Ba Lan, Tiệp, Bún gà ri... nằm vào phần "đất đệm" (buffer zone) đề phòng trường hợp xấu nhất là Nga tung quân tấn công Đức, Pháp, và cuối cùng là Anh. Vì thế việc Ba Lan được hít thở không khí dân chủ cũng có chút thiên thời và địa lợi.
Buffer zone giữa Mỹ và Trung Quốc chính là Hawaii, Nhật Bản và Nam Hàn. Khi Mỹ lên chương trình chuyển trục về Thái Bình Dương, ta chưa thấy Mỹ có hành động đưa VN vào buffer zone như Tiệp hay Ba Lan. Giấc mơ dân chủ cho 90 triệu dân VN vẫn theo chân chú Cuội ngồi gốc cây đa.
Toàn Đảng, toàn dân, toàn tham nhũng thi đua lập thành tích chào mừng Đại Hội Wởn Nguyển Zăng Mừ Hai.
Buffer zone giữa Mỹ và Trung Quốc chính là Hawaii, Nhật Bản và Nam Hàn. Khi Mỹ lên chương trình chuyển trục về Thái Bình Dương, ta chưa thấy Mỹ có hành động đưa VN vào buffer zone như Tiệp hay Ba Lan. Giấc mơ dân chủ cho 90 triệu dân VN vẫn theo chân chú Cuội ngồi gốc cây đa.
Toàn Đảng, toàn dân, toàn tham nhũng thi đua lập thành tích chào mừng Đại Hội Wởn Nguyển Zăng Mừ Hai.
bởi: Hotac từ: VN
08.01.2016 04:06
Nếu giả thuyết sau thaǹh quả cuả muà xuân Ả Rập là gì??? Những tàn dư cuả chế độ CS để lại???...thất nghiệp...đói nghèo..tham nhũng...bè phái...lợi ích nhóm...tài nguyên quốc gia cạn...ngân khố rỗng..Nếu VN không có quân sư Gia Cát Lượng thì cũng cẩ̀n tìm nhiều hiền tài ra hỗ trợ tổng thống, giúp dân, cứu nứơc. Nhìn lại nững nứơc dân chủ xung quanh còn non trẻ như đệ ICH trụ lại đựơc nhờ ai?như: Nhật..Đại Hàn..Đ̀ạ̀i Loan..Thái Lan..Philipin..Lật đỗ một chế không ở một sớm, một chiều mà là????
bởi: Em bán banh bao. từ: Chợ Đakao, Q1
08.01.2016 00:24
Qua bài nầy Cao huy Huân cảnh báo sớm cho nhân dân VN thấy Đồng Chí Tốt đang từng bước một trên con đường đưa đứa con hoang VC về Đoàn Tụ với cha mẹ chúng, bởi cha mẹ chúng đã sinh chúng ra trong hang Pác pó. Em mà nói sai chẳng ai mua bánh em.
bởi: Không ghi tên
08.01.2016 00:19
Hơn 21 ngàn sĩ quan Ba lan đã bị Stalin hành quyết bí mật trong thế chiến 2 ở Katya. Khoảng 1 triệu dân Ba lan đã bị quốc xã Đức tiêu diệt trong cuộc nổi dậy ở Warszawa, mọi kiến trúc trong tp này bị hủy diệt để làm gương cho châu âu. Trong khi dân quân Ba lan bị tiêu diệt, hồng quân Nga bên kia sông án binh bất động chờ! Nước Ba lan là quốc gia bị thiệt hại nhiều nhất trong thế chiến 2 tính theo tỷ lệ.
Nhưng hôm nay với giúp đỡ tư bản, GDP đã vượt qua Nga hơn gấp đôi. Khi giàu có no đủ, người ta dễ quên đi quá khứ cay nghiệt hôm qua và lạc quan nhìn về phía trước. Đồ dùng Ba lan rất tốt và bền, bánh kẹo thật chất lượng, chỉ biết qua được vài thứ nhưng chất lượng chúng không hề thua Mỹ. Phép màu của tự do cạnh tranh, của đa đảng và nhân quyền thật khó tưởng tượng.
Một bộ phim Đức nói về một bệnh nhân bị tai biến mạch máu não ngay trước sụp đổ của cs đông âu. Bà hôn mê trong hơn 10 năm. Khi tỉnh lại, các đứa con hiếu thảo phải cố gắng hết sức tái tạo lại khung cảnh xhcn xưa vì sợ bà mẹ bị choáng lần nữa. Từ các khẩu hiệu ở chung cư, các món ăn dưa leo chua khó tìm trong bối cảnh hôm nay, từ những kiểu nói chào quen thuộc, ngay cả bài hát nữa.
Nhưng cũng không được lâu, bà mẹ này hiểu ra sự thật trong một lần tự ra đường một mình khi các con vắng nhà. Mọi thứ thật khó tưởng tượng, bà như lạc vào một thế giới khác nơi mình đã lớn lên gần hết cả đời người. Chỉ riêng món dưa leo chua, năm xưa chỉ có 2 loại trong muối hay mù tạt mustard, hôm nay có hơn 20 loại khác nhau, thứ nào trông cũng vô cùng hấp dẫn, bao bì bắt mắt. Chỉ trong 10 năm, không cần tới 70 năm đời ta có đảng, bà như đứa trẻ ngơ ngác trên một khúc đường ngắn quanh quẩn quanh nhà. Chịu hết nổi, bà lên cơn đau tim mà chết thật!
Tưởng tượng người thuờng có 10 năm để thích nghi với thay đổi cực nhanh. Nhưng người nếu thình lình những thay đổi đó diễn trong có vài ngày, thì đó là một cú chấn động lớn. Tớ ngày nào ngơ ngác trước cái toilet, sững sờ trước mảnh bikini, quanh quẩn bên máy bán hàng tự động và chăm chú nhìn xem nó 'work' thế nào khi người bỏ tiền vào như một thằng ngáo, thức giấc sớm để rình xem xe đổ rác nó hoạt động thế nào, hết sức lo lắng hồi hộp khi sử dụng phone lần đầu, rúc đầu nhìn vào các lỗ cống thoát nước của đường phố ... Ôi xh loài người sao khác xa thế giới loài vượn quá nhiều. xh tư bản tiến bộ rất nhanh, bạn sẽ thấy thời gian qua vùn vụt, không phải ... chờ một ngày mai tươi sáng bằng thắt lưng buộc bụng hôm nay, trong khi đám đầy tớ đua nhau húp nước béo!
Nhưng hôm nay với giúp đỡ tư bản, GDP đã vượt qua Nga hơn gấp đôi. Khi giàu có no đủ, người ta dễ quên đi quá khứ cay nghiệt hôm qua và lạc quan nhìn về phía trước. Đồ dùng Ba lan rất tốt và bền, bánh kẹo thật chất lượng, chỉ biết qua được vài thứ nhưng chất lượng chúng không hề thua Mỹ. Phép màu của tự do cạnh tranh, của đa đảng và nhân quyền thật khó tưởng tượng.
Một bộ phim Đức nói về một bệnh nhân bị tai biến mạch máu não ngay trước sụp đổ của cs đông âu. Bà hôn mê trong hơn 10 năm. Khi tỉnh lại, các đứa con hiếu thảo phải cố gắng hết sức tái tạo lại khung cảnh xhcn xưa vì sợ bà mẹ bị choáng lần nữa. Từ các khẩu hiệu ở chung cư, các món ăn dưa leo chua khó tìm trong bối cảnh hôm nay, từ những kiểu nói chào quen thuộc, ngay cả bài hát nữa.
Nhưng cũng không được lâu, bà mẹ này hiểu ra sự thật trong một lần tự ra đường một mình khi các con vắng nhà. Mọi thứ thật khó tưởng tượng, bà như lạc vào một thế giới khác nơi mình đã lớn lên gần hết cả đời người. Chỉ riêng món dưa leo chua, năm xưa chỉ có 2 loại trong muối hay mù tạt mustard, hôm nay có hơn 20 loại khác nhau, thứ nào trông cũng vô cùng hấp dẫn, bao bì bắt mắt. Chỉ trong 10 năm, không cần tới 70 năm đời ta có đảng, bà như đứa trẻ ngơ ngác trên một khúc đường ngắn quanh quẩn quanh nhà. Chịu hết nổi, bà lên cơn đau tim mà chết thật!
Tưởng tượng người thuờng có 10 năm để thích nghi với thay đổi cực nhanh. Nhưng người nếu thình lình những thay đổi đó diễn trong có vài ngày, thì đó là một cú chấn động lớn. Tớ ngày nào ngơ ngác trước cái toilet, sững sờ trước mảnh bikini, quanh quẩn bên máy bán hàng tự động và chăm chú nhìn xem nó 'work' thế nào khi người bỏ tiền vào như một thằng ngáo, thức giấc sớm để rình xem xe đổ rác nó hoạt động thế nào, hết sức lo lắng hồi hộp khi sử dụng phone lần đầu, rúc đầu nhìn vào các lỗ cống thoát nước của đường phố ... Ôi xh loài người sao khác xa thế giới loài vượn quá nhiều. xh tư bản tiến bộ rất nhanh, bạn sẽ thấy thời gian qua vùn vụt, không phải ... chờ một ngày mai tươi sáng bằng thắt lưng buộc bụng hôm nay, trong khi đám đầy tớ đua nhau húp nước béo!
No comments:
Post a Comment