NAM HOA @ BIEN DONG

Friday, July 29, 2016

Biển Đông : Thắng lợi của Bắc Kinh tại hội nghị ngoại trưởng ASEAN

Thanh HàĐăng ngày 25-07-2016 Sửa đổi ngày 25-07-2016 17:15

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (phải) và một thành viên đoàn Cam Bốt tại hội nghị ASEAN ở Vientiane, Lào ngày 25/07/2016REUTERS/Jorge Silva

Ngoại trưởng 10 nước thành viên ASEAN tại hội nghị Vientiane đã không đưa ra lập trường cứng rắn về các tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông. Khối Đông Nam Á trong bản tuyên bố chung kết thúc hội nghị tỏ ra hài lòng trước một số tiến bộ trong quan hệ giữa ASEAN với đối tác thương mại quan trọng nhất của khối là Trung Quốc. ASEAN tránh nêu phán quyết của Tòa án Trọng tài Thường trực La Haye về Biển Đông, bất lợi cho Bắc Kinh.

Bình luận về tuyên bố chung của ASEAN về Biển Đông sau cuộc họp cấp ngoại trưởng vừa kết thúc tại Vientiane, Lào hôm 24/07/2016 các nhà quan sát coi đây là một thất bại của ASEAN trước ông khổng lồ Trung Quốc trên hồ sơ nhậy cảm này.

Đành rằng Biển Đông đã được nhắc đến trong bản tuyên bố chung kết thúc hội nghị, và các bên kêu gọi « kềm chế », tránh « quân sự hóa » khu vực làm phương hại đến quyền « tự do lưu thông hàng hải » nhưng, Cam Bốt đã tránh được búa rìu cho Bắc Kinh, khi đã ráo riết vận động để ASEAN không nhắc đến phán quyết ngày 12/07/2016 của Tòa án Trọng tài La Haye.

Về phần Manila, theo như đánh giá của một nhà ngoại giao được hãng tin Mỹ Bloomberg ghi nhận, Philippines đã chấp nhận lập trường chung được đưa ra tại Vientiane, tránh để rạn nứt trong nội bộ ASEAN. Trả lời hãng tin Bloomberg ngày 25/07/2016 một chuyên gia hàng đầu về Đông Nam Á Ian Storey, Viện nghiên cứu ISEAS của Singapore không ngạc nhiên về thái độ rụt rè của ASEAN.

Sau khi Tòa trọng tài bác bỏ đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc đối với gần hết Biển Đông, và bản đồ đường lưỡi bò vi phạm chủ quyền lãnh hải của Philippines, Manila mong đợi Hiệp hội các nước Đông Nam Á tại Vientiane- Lào, bày tỏ lập trường ủng hộ những nỗ lực ngoại giao và pháp lý để giải quyết tranh chấp một cách hòa bình.

Một số thành viên khác, như là Việt Nam cũng đã coi cuộc họp vừa qua là « một bài toán trắc nghiệm » về sự đoàn kết của của ASEAN. Về phần mình, bộ Ngoại Giao Indonesia trong thông cáo trên mạng, quan niệm thể hiện đoàn kết chặt chẽ trong nội bộ ASEAN là điều hết sức cần thiết để thực hiện những mục tiêu chung của cả khối, và đây sẽ là đòn bẩy cho khu vực.

Cũng Bloomberg nhắc lại, mới chỉ tháng 6/2016 tuyên bố chung có nội dung cứng rắn đối với Trung Quốc trên vấn đề Biển Đông được Malaysia đưa ra trong khuôn khổ hội nghị ngoại trưởng ASEAN- Trung Quốc tổ chức tại Vân Nam đã bị thu hồi vì có sức ép của Bắc Kinh. Ngoại trưởng Malaysia, Anifah Aman đã vắng mặt tại cuộc họp ở Vientiane lần nay vì lý do cá nhân.

Cam Bốt và kể cả nước chủ nhà là Lào, trong quá khứ từng bị chỉ trích đã gây trở ngại cho việc đưa vấn đề Biển Đông vào tuyên bố chung kết thúc hội nghị ASEAN. Đặc biệt là Phnôm Pênh luôn mạnh mẽ ủng hộ quan điểm của Bắc Kinh muốn giải quyết tranh chấp bằng đối thoại song phương. Không phải tình cờ mà Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã đích thân cảm ơn Cam Bốt « có thái độ đúng đắn, trung thực » để bảo đảm ổn định trong khu vực.

Mọi chỉ trích lập tức nhắm và chính quyền Phnôm Pênh. Tờ báo Nhật The Diplomat trích dẫn lời hai nhà ngoại giao đang có mặt tại thủ đô Lào cho rằng, Cam Bốt đã bắt bí ASEAN, để cả khối phải nhượng bộ Trung Quốc.

Về phần mình, một chuyên gia uy tín Tang Siew Mun thuộc viện nghiên cứu Đông Nam Á của Singapore ISEAS mạnh mẽ chỉ trích thái độ của Cam Bốt khi cho rằng chẳng việc vận động đề ngăn cản đưa tranh chấp Biển Đông vào bản tuyên bố chung làm rạn nứt đoàn kết của ASEAN. Điều nguy hiểm nằm ở chỗ Phnôm Pênh không nhìn thấy tầm mức nghiêm trọng của vấn đề và cũng không có ý thức về mặt chiến lược của quyết định này.

Thái độ thuần phục Trung Quốc của Cam Bốt đe dọa đến tương lai của Hiệp hội ASEAN và qua đó là cả một mảng quan hệ giữa các quốc gia Đông Nam Á với nước láng giềng to lớn sát cạnh là Trung Quốc, từ các vế kinh tế đến thương mại, chiến lược.

Theo chuyên gia họ Tang, Cam Bốt cần hiểu rằng, Phnôm Pênh là một thành viên của ASEAN và phải xác định vị trí của mình là đứng ở bên trong hay bên ngoài Hiệp hội này. Nếu đã là thành viên thì Cam Bốt phải tỏ thái độ liên đới với các nước còn lại của ASEAN, tránh gây thêm đổ vỡ trong cùng một gia đình. Điều nguy hiểm thứ hai, là Trung Quốc đang mở rộng ảnh hưởng đến khu vực Đông Nam Á và ảnh hưởng đó không chỉ dừng lại ở Cam Bốt.

Cuối cùng, theo các nhà phân tích bài học từ sau thất bại lần này tại Vientiane, có lẽ là đã đến lúc ASEAN cần nhanh chóng thay đổi luật chơi trong nội bộ, tránh để một quốc gia có thể dùng quyền phủ quyết, bắt chẹt cả khối Đông Nam Á phải nghe theo. Vấn đề đặt ra là liệu quốc gia nào trong số 10 thành viên ASEAN có đủ nghị lực để áp đặt những quy tắc mới ?

Cùng chủ đề

Truyền thông Bắc Kinh chỉ trích Ấn Độ trục xuất ba nhà báo Trung Quốc

Đức TâmĐăng ngày 25-07-2016 Sửa đổi ngày 25-07-2016 15:12

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường (P) và đồng nhiệm Ấn Độ Narendra Modi tại Bắc Kinh ngày 15/05/2015. Ảnh tư liệu.REUTERS/Kenzaburo Fukuhara/Pool

Sau khi Ấn Độ thông báo đề nghị ba nhà báo Trung Quốc rời khỏi nước này trước cuối tháng Bẩy và không gia hạn giấy phép hoạt động báo chí, hôm nay, 25/07/2016, truyền thông Trung Quốc đã chỉ trích Ấn Độ là « hẹp hòi » và kêu gọi Bắc Kinh « trả đũa ».

Tờ Hoàn Cầu Thời Báo đã tố cáo Ấn Độ có « đầu óc nghi ngờ » và sẽ phải hứng chịu những « hậu quả nghiêm trọng » khi trục xuất ba nhà báo Trung Quốc, trong đó có trưởng chi nhánh Tân Hoa Xã tại New Delhi.

Theo báo chí Ấn Độ, hai trong số các nhà báo này đã bị phát hiện dùng danh tánh giả để tới khu vực có các trại tị nạn của người Tây Tạng ở bang Karnataka (ở phía nam Ấn Độ) hồi năm ngoái. Đó là những khu vực được bảo vệ và các nhà báo phải có giấy phép của chính quyền thì mới được đến.

Hoàn Cầu Thời Báo cho rằng chính quyền New Delhi trục xuất các nhà báo là nhằm trả thù việc Trung Quốc ngăn cản không cho Ấn Độ tham gia « Nhóm các nước cung ứng hạt nhân - NSG » - nhóm các nước phối hợp kiểm soát xuất khẩu hạt nhân và công nghệ nguyên tử, ngăn ngừa phát triển vũ khí hạt nhân.

Tờ báo Trung Quốc kêu gọi phải có hành động đáp trả tương ứng, tức là làm cho các nhà báo Ấn Độ hiểu được rằng việc xin thị thực nhập cảnh và hành nghề tại Trung Quốc cũng không phải là dễ dàng.

Cùng chủ đề

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ có dấu hiệu xấu đi trông thấy

Trọng NghĩaĐăng ngày 26-07-2016 Sửa đổi ngày 26-07-2016 15:50

Ảnh minh họa : một cảnh ở khu vực người Tây Tạng lưu vong Majnu Ka Tilla ở New Delhi, Ấn Độ. Ảnh 27/03/ 2012AFP PHOTO/ Manan VATSYAYANA

Vào hôm qua 25/07/2016, được chính quyền bật đèn xanh, báo chí Trung Quốc đã lớn tiếng đả kích Ấn Độ về việc New Delhi quyết định trục xuất ba nhà báo của Tân Hoa Xã thường trú tại Ấn Độ. Thái độ gây căng thẳng của Trung Quốc, trong bối cảnh hai nước có dấu hiệu tăng cường quân đội đến vùng biên giới trên bộ đã khiến một số nhà quan sát lo ngại về nguy cơ xung đột võ trang lại bùng giữa hai nước đông dân nhất thế giới hiện nay.

Vụ việc bùng lên ngày 24/07 vừa qua khi có thông tin về quyết định của New Delhi là sẽ trục xuất 3 nhà báo thuộc văn phòng Tân Hoa Xã tại Ấn Độ, vì những hoạt động tình nghi làm gián điệp. Theo tình báo Ấn Độ, ba người này, trong đó có trưởng phân xã của Tân Hoa Xã tại New Delhi, đã sử dụng danh tính giả để đi lên vùng có người Tây Tạng lưu vong tại Ấn Độ.

Giới quan sát đặc biệt ghi nhận tính chất nghiêm trọng của quyết định trục xuất kể trên vì Tân Hoa Xã là hãng thông tấn Nhà Nước Trung Quốc, và tại những quốc gia nào không có đại sứ quán Trung Quốc, văn phòng Tân Hoa Xã hầu như đóng vai trò đại diện ngoại giao của Bắc Kinh. Ngoài ra, đây là lần đầu tiên mà New Delhi trục xuất nhà báo Trung Quốc, một sự kiện bất thường có thể gây căng thẳng ngoại giao với Bắc Kinh.

Và gần đúng với dự đoán, Trung Quốc đã có phản ứng, trước hết về mặt báo chí. Đi đầu trong việc công kích Ấn Độ vẫn là tờ Hoàn Cầu Thời Báo, ấn bản phổ thông đại chúng của tờ Nhân Dân Nhật Báo, cơ quan ngôn luận của đảng Cộng Sản Trung Quốc.

Vào hôm qua, tờ báo này đã lên tiếng tố cáo thái độ « đa nghi » của Ấn Độ, đồng thời đe dọa New Delhi về những « hậu quả nghiêm trọng » phải gánh chịu sau vụ này.

Đây không phải là lần đầu tiên mà báo chi Trung Quốc có lời lẽ hung hăng như vậy đối với các láng giềng. Điều đáng quan ngại là phản ứng này được đưa ra vào lúc quân đội Ấn Độ và Trung Quốc đều đã được tăng cường ở vùng biên giới phân chia hai nước.

Theo nhật báo Mỹ Huffington Post, quân đội Ấn Độ mới đây đã điều động hơn 100 chiến xa T-72 do Nga chế tạo lên Ladakh, một vùng biên giới đang tranh chấp nằm giữa bang Kashmir của Ấn Độ, và vùng Tây Tạng dưới quyền cai trị của Trung Quốc.

Tất nhiên, Trung Quốc cũng đang chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất. Theo các nguồn tin quân sự ở Bắc Kinh, Trung Quốc đã triển khai thêm lực lượng đến khu vực dọc theo biên giới Ấn Độ, như để cho thấy quyết tâm sẵn sàng đáp trả ngay lập tức nếu xẩy ra tình huống xấu.

Theo tờ báo Mỹ, sẽ không có gì đáng ngạc nhiên nếu quan hệ Ấn Trung xấu đi nhanh chóng. Tranh chấp biên giới trên bộ giữa hai bên là nguyên nhân chính gây căng thẳng, vốn đã từng làm dấy lên một cuộc chiến tranh cách nay 50 năm. Đàm phàn giải quyết vấn đề này cho đến nay vẫn không có bất kỳ tiến bộ nào.

Bên cạnh đó, quan điểm giữa Trung Quốc và Ấn Độ đối với Tây Tạng rất khác biệt nhau. Trong khi Trung Quốc coi Tây Tạng là một địa phương của mình, Ấn Độ lại nhìn nhận một chính phủ nhà nước Tây Tạng lưu vong.

Ngoài vấn đề biên giới, những hoạt động bành trướng ảnh hưởng của Trung Quốc tại Nepal và tham vọng độc chiếm Biển Đông của Bắc Kinh cũng là đề tài gây căng thẳng. Trung Quốc không che giấu bất bình trước việc Hải Quân Ấn Độ tích cực dấn thân vào Biển Đông, với động thái gần đây nhất là phái ba chiến hạm tới hoạt động trong khu vực, và có kế hoạch tập huấn với Hải Quân Malaysia.

Nhìn chung, giới phân tích đang lo ngại trước khả năng bang giao Ấn - Trung xấu đi, và nguy cơ một cuộc xung đột vũ trang Ấn-Trung như vào những năm 1960, không thể loại trừ.

Cùng chủ đề

Mỹ và Philippines cố giảm ý nghĩa thắng lợi của Trung Quốc ở ASEAN

Trọng NghĩaĐăng ngày 27-07-2016 Sửa đổi ngày 27-07-2016 18:58

Ông John Kerry gặp đồng nhiệm Perfecto Yasay tại trụ sở bộ Ngoại Giao Philipines, 27/07/2016.REUTERS/Erik De Castro

Vào hôm nay, 27/07/2016, cả Philippines lẫn Hoa Kỳ đều lên tiếng cho rằng việc ASEAN không lên tiếng về phán quyết Biển Đông của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye không phải là thắng lợi ngoại giao của Trung Quốc. Những tuyên bố này hoàn toàn trái ngược với ngày càng nhiều phân tích, theo đó Trung Quốc đã hoàn toàn chiến thắng trên hồ sơ Biển Đông tại hội nghị ngoại trưởng ASEAN vừa bế mạc hôm qua tại Lào.

Điển hình cho tuyên bố biện minh kể trên là phát biểu của ngoại trưởng Philippines Perfecto Yasay Jr. vào hôm nay, cho rằng không thể nói là Trung Quốc hay Philippines chiến thắng sau các sự kiện vừa qua. Theo ông, kẻ thắng chính là ASEAN vì đã « duy trì được những nguyên tắc của pháp luật quốc tế và ... quan trọng hơn, là theo đuổi các cuộc đàm phán về tranh chấp một cách hòa bình. ».

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cũng không nói gì khác hơn, khi tuyên bố rằng kết quả chung của các hội nghị tại Lào là « thắng lợi của ASEAN ».

Vấn đề là trong lúc Hoa Kỳ tuyên bố ủng hộ các cuộc đàm phán song phương Philippines-Trung Quốc để giải quyết vấn đề tranh chấp Trường Sa, thì chính ngoại trưởng Philippines cũng khẳng định rằng « Tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines là một vấn đề song phương», một lập trường giống hệt như những gì Bắc Kinh chủ trương từ trước đến nay.

Đối với hãng tin Mỹ AP, thực tế cho thấy là tại hội nghi ASEAN vừa kết thúc, Trung Quốc hầu như đã áp đặt được toàn bộ các quan điểm của mình, và các nước ASEAN có tranh chấp với Trung Quốc đã lần lượt thúc thủ.

Trả lời phỏng vấn của AP, Ian Storey, một chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên Cứu Đông Nam Á ở Singapore cho rằng thực tế đó là một điều đáng hổ thẹn, không chỉ cho ASEAN, mà cả cho Trung Quốc, nước không ngần ngại dùng thủ đoạn để giành thắng lợi về minh :

« Tại các cuộc họp ở Vientiane, cả Trung Quốc lẫn ASEAN đều không chứng tỏ được danh dự của mình ». Đối với chuyên gia này, thì « Quả là một thực tế đáng buồn khi kỳ vọng của ASEAN là sẽ làm được một cái gì đó để hạ thấp căng thẳng ở Biển Đông đã biến thành con số không, trong lúc ưu tư lại phải tập trung vào việc tìm phương cách làm việc chung với nhau ».

Theo hãng AP, « cú ân huệ » đầu tiên mà Trung Quốc giáng vào đầu ASEAN là tại hội nghị ngoại trưởng khối Đông Nam Á, khi thông qua Cam Bốt và Lào, Bắc Kinh đã ngăn chặn thành công một thông cáo chung đề cập đến các phán quyết ngày 12/07 của Tòa Trọng Tài La Haye bất lợi cho Trung Quốc. Cho dù thông cáo chung ASEAN đã nêu bật quan ngại về những căng thẳng ở Biển Đông, nhưng Trung Quốc không bị nêu tên.

Một chỉ dấu thứ hai về thắng lợi của Trung Quốc : Các nước có tranh chấp Biển Đông với Bắc Kinh như kém hẳn nhiệt tình hơn các nước khác trong việc thúc đẩy một thái độ cứng rắn đối với Trung Quốc.

Ngay cả Philippines, nước đã kiện Trung Quốc, lần này cũng không quá mạnh mẽ trong việc yêu cầu tuyên bố chung của ASEAN phải có lời lẽ cứng rắn đối với Bắc Kinh. Không những thế, Philippines còn liên tục nói rằng phán quyết quốc tế về Biển Đông là kết quả một vụ kiện « đơn phương » của Manila, hàm ý rằng ASEAN không nên can dự vào.

Về phía Malaysia, ngoại trưởng nước này thậm chí còn không đến Lào, trong lúc Brunei thì chờ đến phiên họp cuối để lên tiếng khen sự lãnh đạo của Trung Quốc.

Còn Việt Nam, vào hôm qua, khi trả lời hãng tin AP, thứ trưởng ngoại giao Lê Hoài Trung, cho rằng Việt Nam muốn giải quyết các tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc ở Biển Đông thông qua đàm phán song phương, dù không loại trừ việc áp dụng luật pháp quốc tế. Đối thoại song phương chính là quan điểm từ trước đến nay của Bắc Kinh.

Cùng chủ đề

Chiến lược ngoại giao Biển Đông của Mỹ có dấu hiệu thất bại

Trọng NghĩaĐăng ngày 28-07-2016 Sửa đổi ngày 28-07-2016 17:12

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry họp báo sau cuộc họp với ngoại trưởng các nước ASEAN tại Vientiane, Lào, ngày 26/07/2016.REUTERS/Jorge Silva

Trước ngày tòa trọng tài quốc tế tại La Haye ra phán quyết về Biển Đông, các quan chức Mỹ như đã áp dụng chiến lược thành lập một liên minh để áp đặt một cái giá « khủng khiếp » về uy tín mà Bắc Kinh phải trả nếu phớt lờ quyết định của Tòa án. Nhưng chỉ hai tuần sau ngày phán quyết dược ban hành hôm 12/07/2016, mà trên giấy tờ là một sự sỉ nhục đối với Trung Quốc, chiến lược của Hoa Kỳ như đã thất bại, trong lúc phán quyết của tòa có nguy cơ trở nên vô tích sự.

Ngay từ đầu năm nay, các quan chức ngoại giao và quốc phòng đã nhắc đi nhắc lại sự cần thiết đối với các nước trong vùng Châu Á Thái Bình Dương và cả đối với Liên Hiệp Châu Âu, là phải nhấn mạnh trên tính chất ràng buộc của phán quyết về Biển Đông.

Vào tháng Hai chẳng hạn, Amy Searight, lúc ấy là phó trợ lý bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ, đặc trách Đông Nam Á, đã cho rằng : « Chúng ta cần sẵn sàng lên tiếng mạnh mẽ và dõng dạc, cùng nhau nói rằng đó là luật quốc tế, là điều vô cùng quan trọng, mang tính ràng buộc đối với mọi bên ».

Vào tháng Tư, thứ trưởng Ngoại Giao Mỹ, Anthony Blinken xác định Trung Quốc sẽ bị tổn thất « khủng khiếp » về uy tín, nếu phớt lờ phán quyết của tòa án La Haye.

Philippines, nước kiện Trung Quốc, cũng cho là Bắc Kinh có nguy cơ lâm vào tình thế « đứng ngoài vòng pháp luật ». Thế nhưng, sau khi Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye ra phán quyết bác bỏ yêu sách Biển Đông của Trung Quốc, mặt trận đoàn kết chống Trung Quốc mà Hoa Kỳ kêu gọi thành lập hầu như không thấy đâu, và chỉ có sáu nước là nhấn mạnh trên tính ràng buộc của phán quyết. Philippines nằm trong số nước này, nhưng không thấy các nước khác cũng có tranh chấp Biển Đông với Trung Quốc như Việt Nam, Malaysia, Brunei.

Vào đầu tuần này, Trung Quốc cũng ghi được một thắng lợi ngoại giao quan trọng tại Hội Nghị Ngoại Trưởng ASEAN ở thủ đô Lào, khi trước thái độ kiên quyết phản đối của Cam Bốt, đồng minh của Trung Quốc, ASEAN đã lặng thinh về phán quyết PCA trong các tuyên bố chung, từ Tuyên Bố Chung của Hội Nghị Ngoại Trưởng AMM, cho đến Tuyên Bố của Diễn Đàn Khu Vực ARF, hay của Hội Nghị Ngoại Trưởng khối Thượng Đỉnh Đông Á EAS.

Ngoài khu vực, Liên Hiệp Châu Âu hôm 15/07 cũng ra thông cáo ghi nhận phán quyết PCA, nhưng tránh nêu đích danh Trung Quốc, và không nói gì đến tính chất ràng buộc về pháp lý của văn kiện này.

Trước thực tế đó, Hoa Kỳ như đã phải ngậm bồ hòn làm ngọt. Vào hôm qua, ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã tỏ ý hài lòng với việc ASEAN đã tuyên bố tôn trọng các quy tắc của pháp luật. Ông cũng cho rằng việc ASEAN không nhắc đến phán quyết trọng tài không hề làm giảm đi tầm quan trọng của văn kiện này. Theo ông phán quyết này « không thể nào » vô ích vì nó có tính ràng buộc về mặt pháp lý.

Tuy nhiên, theo hãng tin Anh Reuters, nhiều nhà phân tích lại cho rằng chính đó là nguy cơ đang đe dọa văn kiện về Biển Đông, vì lẽ cộng đồng quốc tế có dấu hiệu phớt lờ phán quyết.

Greg Poling, một chuyên gia về Biển Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược ở Washington cho rằng : « Cộng đồng quốc tế đã lựa chọn bằng cách không nói gì về phán quyết ».

Dean Cheng, một chuyên gia về Trung Quốc thuộc Heritage Foundation cho biết, chính Washington đã lộ vẻ miễn cưỡng, không muốn thúc ép Bắc Kinh - một đối thủ chiến lược của Mỹ nhưng cũng là một đối tác kinh tế quan trọng - trong bối cảnh nước Mỹ đang bước vào cuộc bầu cử tổng thống mới.

Cùng chủ đề